100 dingen die u over mensen moet weten: #8 - Dopamine maakt u verslaafd aan informatie zoeken
Brengt de onvoorspelbaarheid van een sms-bericht dopamine-afgifte teweeg?
Heb je ooit het gevoel dat je verslaafd bent aan e-mailen of twitteren of sms'en? Vindt u het onmogelijk om uw e-mail te negeren als u ziet dat er berichten in uw inbox staan? Ben je ooit naar Google geweest om wat informatie op te zoeken en 30 minuten later besef je dat je al heel lang aan het lezen en linken bent, en op zoek bent naar iets heel anders dan daarvoor? Dit zijn allemaal voorbeelden van uw dopamine-systeem op het werk.
En dan dopamine – Neurowetenschappers bestuderen al een tijdje wat zij het dopaminesysteem noemen. Dopamine werd in 1958 'ontdekt' door Arvid Carlsson en Nils-Ake Hillarp aan het Zweedse Nationale Hartinstituut. Dopamine wordt in verschillende delen van de hersenen aangemaakt en is cruciaal voor allerlei hersenfuncties, waaronder denken, bewegen, slapen, stemming, aandacht, motivatie, het zoeken naar en het ervaren van beloning.
De mythe — Je hebt misschien wel eens gehoord dat dopamine de 'genotssystemen' in de hersenen aanstuurt: dat dopamine je een gevoel van genot en plezier geeft en je daardoor motiveert om bepaald gedrag te vertonen, zoals eten, seks en drugs.
Het draait allemaal om zoeken — Het nieuwste onderzoek verandert dit beeld echter. In plaats van dat dopamine ervoor zorgt dat we plezier ervaren, toont recent onderzoek aan dat dopamine zoekgedrag veroorzaakt. Dopamine zorgt ervoor dat we willen, verlangen, zoeken en op zoek gaan. Het verhoogt ons algemene arousalniveau en ons doelgerichte gedrag. (Vanuit evolutionair oogpunt is dit cruciaal. Het dopaminesysteem houdt ons gemotiveerd om ons in de wereld te bewegen, te leren en te overleven.) Het gaat niet alleen om fysieke behoeften zoals voedsel of seks, maar ook om abstracte concepten. Dopamine maakt ons nieuwsgierig naar ideeën en voedt onze zoektocht naar informatie. Het nieuwste onderzoek toont aan dat het het opioïdsysteem (los van dopamine) is dat ons plezier laat voelen.
Verlangen versus genot – Volgens Kent Berridge zijn deze twee systemen, het 'verlangen'-systeem (dopamine) en het 'genieten'-systeem (opioïden), complementair. Het verlangensysteem zet ons aan tot actie en het genotsysteem zorgt ervoor dat we ons voldaan voelen en daardoor stoppen met zoeken. Als ons zoeken niet, al is het maar even, wordt stopgezet, belanden we in een vicieuze cirkel. Recent onderzoek toont aan dat het dopaminesysteem sterker is dan het opioïdsysteem. We zoeken vaker dan dat we tevreden zijn (terug naar de evolutie… zoeken is waarschijnlijker om ons in leven te houden dan rondhangen in een tevreden roes).
Een door dopamine veroorzaakte vicieuze cirkel – Dankzij internet, Twitter en sms'en krijgen we nu bijna direct bevredigd wat we zoeken. Wil je meteen met iemand praten? Stuur een berichtje en ze reageren binnen een paar seconden. Wil je iets opzoeken? Typ het gewoon in Google. Wil je weten wat je vrienden doen? Ga naar Twitter of Facebook. We belanden in een door dopamine veroorzaakte vicieuze cirkel… dopamine zet ons aan tot zoeken, vervolgens worden we beloond voor dat zoeken, waardoor we nog meer gaan zoeken. Het wordt steeds moeilijker om te stoppen met e-mails lezen, te stoppen met sms'en, te stoppen met onze telefoon te checken om te zien of we een bericht of een nieuw berichtje hebben.
Anticipatie is beter dan het krijgen ervan — Onderzoek met hersenscans toont aan dat onze hersenen meer stimulatie en activiteit vertonen wanneer we een beloning ANTICIPEREN dan wanneer we er een krijgen. Onderzoek met ratten laat zien dat als je dopamine-neuronen vernietigt, ratten nog wel kunnen lopen, kauwen en slikken, maar zullen verhongeren, zelfs als er voedsel vlak naast hen ligt. Ze hebben de drang verloren om het voedsel te gaan halen.
Meer, meer, meer – Hoewel willen en leuk vinden met elkaar samenhangen, laat onderzoek ook zien dat het dopaminesysteem geen ingebouwd verzadigingsgevoel heeft. Het is mogelijk dat het dopaminesysteem steeds maar blijft roepen: "meer, meer, meer", en blijft zoeken, zelfs als we de informatie al gevonden hebben. Tijdens die zoektocht op Google weten we dat we het antwoord op onze oorspronkelijke vraag al hebben, en toch blijven we zoeken naar meer informatie, en nog veel meer.
Onvoorspelbaarheid is de sleutel — Dopamine wordt ook gestimuleerd door onvoorspelbaarheid. Wanneer er iets gebeurt dat niet precies voorspelbaar is, stimuleert dat het dopaminesysteem. Denk aan die elektronische gadgets en apparaten. Onze e-mails, tweets en sms'jes verschijnen, maar we weten niet precies wanneer ze komen of van wie ze afkomstig zijn. Het is onvoorspelbaar. Dit is precies wat het dopaminesysteem stimuleert. Hetzelfde systeem speelt een rol bij gokken en gokautomaten. (Voor degenen onder u die dit lezen en "ouderwetse" psychologen zijn, herinneren jullie je misschien nog "variabele bekrachtigingsschema's". Dopamine speelt een rol bij variabele bekrachtigingsschema's. Daarom zijn ze zo krachtig.)
Wanneer je het 'dingetje' hoort dat je een berichtje hebt ontvangen – Het dopaminesysteem is bijzonder gevoelig voor 'signalen' die een beloning aankondigen. Als er een klein, specifiek signaal is dat aangeeft dat er iets gaat gebeuren, activeert dat ons dopaminesysteem. Dus wanneer er een geluid klinkt wanneer een sms'je of e-mail binnenkomt, of een visueel signaal, versterkt dat het verslavende effect (voor de psychologen onder ons: denk aan Pavlov).
140 tekens is nóg verslavender – en het dopaminesysteem wordt het sterkst gestimuleerd wanneer de binnenkomende informatie klein is, zodat het niet direct bevredigt. Een kort berichtje of tweet (maximaal 140 tekens!) is ideaal om ons dopaminesysteem op hol te laten slaan.
Niet zonder kosten — Deze constante stimulatie van het dopaminesysteem kan uitputtend zijn. We raken gevangen in een eindeloze dopamine-loop.
Schrijf een reactie en deel of jij ook in deze dopamine-loops terechtkomt en of je denkt dat we onze kennis over deze systemen moeten gebruiken om apparaten en websites te ontwikkelen die ze stimuleren.
En voor degenen onder u die van onderzoek houden:
Kent C. Berridge en Terry E. Robinson, Wat is de rol van dopamine bij beloning: hedonische impact, beloningsleren of motivationele saillantie?: Brain Research Reviews, 28, 1998. 309–369.