3 grudnia 2015 r., autor: Eric Bowman, The Conversation Większość badaczy zgadza się, że kluczową różnicą między mózgiem ludzkim a mózgiem innych zwierząt jest rozmiar i złożoność kory mózgowej , zewnętrznej warstwy tkanki nerwowej mózgu. Dlatego też skupiamy naszą uwagę na tym obszarze, wierząc, że nasze wyjątkowe życie psychiczne jest zasługą tego arcydzieła ewolucji.
Często jednak ignorujemy to, co jest niemal identyczne u ludzi i zwierząt, na przykład niewielką grupę komórek mózgowych, które wykorzystują dopaminę do komunikowania się z innymi komórkami mózgowymi.
Przyjemne doświadczenie
Dopamina jest często określana mianem „substancji chemicznej przyjemności” w mózgu, ale w rzeczywistości uczestniczy w wielu procesach fizycznych i psychicznych . Jest wykorzystywana przez skupisko neuronów w śródmózgowiu do przekazywania sygnałów do innych neuronów. Neurony dopaminowe są nieliczne (~0.0006% neuronów w mózgu człowieka) i występują u wszystkich ssaków, a nawet u „prostych” zwierząt, takich jak żółwie.
W latach 1950. XX wieku naukowcy odkryli , że szczury zdają się czerpać przyjemność ze stymulacji pęczka nerwowego łączącego neurony dopaminowe z ich celami w przodomózgowiu. Szczury uczyły się naciskać dźwignię, aby uzyskać tego rodzaju stymulację, i bez kontroli robiły to tysiące razy dziennie.
Podobny (i całkowicie nieetyczny) eksperyment przeprowadzono w 1970 roku na pacjencie . Podobnie jak szczury, pacjent nauczył się naciskać przycisk, aby stymulować wiązkę nerwów dopaminowych, naciskając go 1500 razy w ciągu trzygodzinnej sesji i zgłaszając uczucie przyjemności podczas stymulacji.
Od tego czasu badania wykazały, że układ dopaminowy może być aktywowany przez szeroki zakres przyjemnych doświadczeń, takich jak jedzenie , seks , zemsta , wygrywanie w grach wideo , słuchanie muzyki , zarabianie pieniędzy i czytanie zabawnych kreskówek. Układ dopaminowy silnie reaguje również na substancje uzależniające, takie jak opiaty, alkohol i kokaina . Substancje te mogą wywoływać silniejszą aktywację niż naturalne nagrody i, w przeciwieństwie do nich, nie powodują uczucia sytości.
Prostą interpretacją tych faktów jest to, że układ dopaminowy jest szlakiem przyjemności w mózgu. To potencjalnie wyjaśnia, dlaczego zwierzęta i ludzie chętnie naciskają przyciski lub dźwignie, aby aktywować neurony dopaminowe. Może to również wyjaśniać, dlaczego niektóre narkotyki są tak uzależniające . Silna i długotrwała aktywacja wywoływana przez narkotyki może działać jak „supernagroda”, czyniąc je jeszcze bardziej pożądanymi.
Jednak wiele zdarzeń umysłowych ma miejsce w pobliżu nagrody, w tym zmiany motywacji, pobudzenia, uwagi, emocji i uczenia się. Na przykład wyobraź sobie przechodzenie przez automat sprzedający słodycze. Jeśli motywuje cię głód, uwaga zostanie przyciągnięta do maszyny i staniesz się bardziej czujny w miarę zbliżania się do niej. Po zjedzeniu słodyczy doświadczasz przyjemności, twój mózg uczy się kojarzyć automat z nagrodą, a twój głód maleje. Jest prawdopodobne, że system dopaminy bierze udział w wielu z tych procesów, a nie tylko jako przyjemność sama w sobie.
Drogi dopaminowe
Dopamina a siła woli
Jednym z najważniejszych aspektów funkcjonowania dopaminy jest uczenie się. Naukowcy uważają, że neurony dopaminowe zmieniają swoją aktywność, gdy oczekiwania dotyczące nagrody nie odpowiadają rzeczywistości, sygnalizując „ błąd przewidywania nagrody ”, który napędza uczenie się. Na przykład neurony dopaminowe są aktywowane przez nieoczekiwane nagrody, ale są tłumione, gdy oczekiwane nagrody się nie materializują.
Zdarzenia, po których następuje wzrost aktywacji dopaminy, wiążą się z nagrodą, a te, po których następuje spadek, wiążą się z rozczarowaniem. Jeśli środowisko jest niezmienne, wszystkie nasze mózgi muszą zrobić, aby uzyskać nagrodę, angażować się w działania, które aktywują neurony dopaminowe i unikają tych, które je tłumią.
Jest wysoce nieprawdopodobne, abyśmy mieli dużą świadomość tego, że aktywacja dopaminy indukuje, na przykład przywiązanie do rzeczy, które nieświadomie kojarzymy z aktywacją dopaminy. Ten brak świadomości może wyjaśniać, dlaczego ludzie często dokonują pozornie irracjonalnych lub nieprzystosowawczych wyborów.
Wyobraź sobie narkomana zażywającego kokainę. Ponieważ przyjemność z kokainy nie zaspokaja jak naturalna nagroda, aktywacja dopaminy, a tym samym uczenie się wywołane przez narkotyki, zachodzi przy każdym zaciągnięciu się fajki, co sprawia, że rzeczywista rura staje się obiektem, do którego uzależnia się.
Nasz chemiczny mistrz?
Czy badania nad mózgiem mogą pomóc w przezwyciężeniu skutków dopaminy w uzależnieniu? Neurobiolodzy aktywnie poszukują leków blokujących uczenie się wywoływane przez dopaminę w uzależnieniu. Jednak ich sukcesy są ograniczone , ponieważ trudno jest stworzyć lek, który blokuje uczenie się, nie blokując jednocześnie innych funkcji dopaminy, takich jak poczucie czujności, motywacji i szczęścia.
Uczenie się za pomocą dopaminy nie jest z pewnością całą historią uzależnienia, ale sugeruje, że powinniśmy rozważyć, czy uzależnienie jest czymś, co ludzkie rozumowanie może przezwyciężyć. To samo może mieć również zastosowanie do innych codziennych niepowodzeń siły woli, takich jak przejadanie się.
Nasza specjalna kora mózgowa może kontrolować nasze działania, ale nasz pierwotny układ dopaminowy może równie dobrze pełnić rolę nauczyciela.