Canje-canje zuwa cikin lalata da kuma shan ruwan sha: hanyoyin ci gaba da kuma hanyoyin da ke tsakanin 10 da 15 shekarun (2008)

Pediatrics. 2008 Apr; 121 Suppl 4: S273-89.

source

Sashen Kimiyyar Ɗabi'a da Ilimin Lafiya, Jami'ar Emory, 1518 Clifton Rd NE, Ɗaki 520, Atlanta, GA 30322, Amurka. [email protected]

Abstract

Yawancin canje-canje na haɓaka suna faruwa a duk matakan ƙungiyar mutum (alal misali, canje-canje masu alaƙa da na budurwa, kwakwalwa da fahimta-tsarin fasali da ayyuka, da dangi da kuma aboki) a cikin shekarun 10 zuwa 15 shekaru. Bugu da ƙari, farawa da haɓaka amfani da giya yawanci ana faruwa ne a wannan lokacin. Wannan labarin yana amfani da nazarin dabbobi da na mutum don rarrabe waɗannan canje-canje na ci gaba iri-iri. Lokaci da kuma bambancin canje-canje na ci gaba suna da alaƙa da bambance-bambancen mutum cikin amfani da barasa. Ana ba da shawarar cewa wannan haɓakar haɓaka haɓakawa ta zama tushe don ayyukan da suka biyo baya don hanawa da magance cututtukan, matsaloli, da sakamakon tasirin giya.

keywords: Preadolescent, matashi, balaga, shaye-shaye, shaye-shaye masu matsala, abubuwan haɗari, abubuwan kariya, barasa da sauran magunguna (AOD) suna amfani da farawa, AOD amfani da halayyar, haɓaka da haɓaka, haɓaka ilimin halitta, haɓaka halayyar ɗan adam, haɓaka halayyar ɗan adam

Kamar yadda aka bayyana a cikin labarin da ya gabata ta Zucker da abokan aiki, har ma yara a ƙarƙashin shekarun 10 na iya gane barasa, sun fara kirkirar wasu ra'ayoyi game da amfani da sakamakon hakan, har ma suna iya kasancewa da gogewarsu ta farko game da barasa. Haka kuma, hadari iri daban-daban da abubuwan kariya sun riga sun kasance masu aiki a wannan farkon ci gaban da suka shafi halayen shan giya yayin balaga da kuma girma. Duk waɗannan ayyukan suna ci gaba a lokacin haɓaka daga tsaran 10 zuwa 15, wanda shine lokacin da matasa da yawa suka fara gwajin giya. Wannan labarin yana bincika kusanci game da alaƙar da ke tsakanin lokacin haɓaka daga shekarun 10 zuwa 15 da kuma amfani da barasa. A babi na farawa da bayyani game da cigaban rayuwar dan adam na tsararraki (watau, abin da ake tsammani a lokuta daban-daban da kuma abin da ya zama ruwan dare da yanayi). Daga nan sai ya tattauna amfani da barasa yayin samartaka da kuma tsaka-tsaki da kuma hadarin da kuma abubuwan da zasu iya haifar da kariya ga shaye shaye da kuma amfani nan gaba.

Ci gaban Al'adu na Zamani 10 – 15: Babbar Dubawa

Lokacin daga shekaru 10 zuwa 15 ya ƙunshi farkon samartaka da kuma farkon tsakiyar samartaka. Yana da alaƙa da canje-canje masu ban mamaki a cikin tsarin halitta, fahimta, motsin rai, da zamantakewa, da kuma a cikin yanayin jiki da zamantakewa. Balaga alama ce ta wannan lokacin. Abu mai mahimmanci, a cikin ƙarni da ya gabata matsakaicin shekarun balaga ya ragu, tare da tasirin da ke tattare da ayyukan zamantakewa da ɗabi'a na matasa. Lokacin daga shekaru 10 zuwa 15 kuma sananne ne ga sauye-sauye kamar ƙaura daga makarantar firamare zuwa sakandare da kuma daga makarantar sakandare zuwa makarantar sakandare. Bugu da ƙari, batutuwan sanin kai suna da mahimmanci a wannan lokacin, kamar yadda tsammanin takwarorinsu da na al'umma ke da mahimmanci, gami da waɗanda suka shafi shan barasa. A zahiri, shine lokacin da matasa da yawa ke fara shan barasa kuma lokacin da shan giya da shan giya suka ƙaru. Teburin ya taƙaita lokutan ci gaba, sauye-sauye, mahallin, ayyuka, da batutuwan da suka bambanta ƙungiyar shekaru 10-15.

Table

Lokaci na Haɓakawa da Sauye-sauye, Maƙallan ci gaban Contexta, da Tasarfafawar Haɓakawa da Batutuwa na Yara Shekaru 10 – 15

Canjin Canji a Ci gaban Matashi da Tsakiya

Lokaci da lokaci na matakai daban-daban na ci gaban ya bambanta a ciki da kuma tsakanin mutane daban daban. Wasu canje-canje na ƙuruciya da ƙuruciya suna da alaƙa da shekara-shekara, kamar aji a makaranta. Sauran canje-canje suna da alaƙa da haɓaka tare da haɓakawa, kamar su budurwa, sha'awar jinsi, da kuma mahimmancin abokan aure.

Gida

Canje-canje a cikin hanyoyin sirrin gondaal steroids waɗanda ke ayyana farkon lokacin balaga gabaɗaya ya fara ne da shekaru 10. Suna haɗuwa tare da canje-canje a cikin tsarin juyayi na tsakiya da ƙwaƙwalwar ƙwaƙwalwa har ma ta ƙara bayyanar canje-canje a cikin bayyanar ta jiki (misali, tsayi, kayan haɗin jiki, da kuma bayyanar halayen jima'i na sakandare). Koyaya, mahimman bambance-bambancen mutum harma da bambanci tsakanin launin fata da kabilu suna cikin waɗannan matakan. Misali, nono da haɓaka gashi a cikin girlsan matan Hispanic White yawanci suna farawa ne kusan shekaru 10.5, kuma shekara ɗaya a baya cikin girlsan matan Hispanic Black, tare da Hisan matan Hispanic suna faɗuwa tsakanin. Matsakaicin matsakaici na lokacin haila yana daga baya, yana farawa da kusan shekaru 12.5 a cikin Whitean 'matan' Hispanic White da fewan watanni a baya a cikin girls yan matan ba Hispanic Black.

Duk da cewa karuwar girma da ke tattare da balaga tana faruwa ne daga baya a cikin samari fiye da 'yan mata, fahimtar wasu fannoni na balaga na iya zama yaudara. Ga fararen fata waɗanda ba 'yan Hispanic ba, an gano cewa matsakaicin farawar gashin gaba yana faruwa ne daga baya a cikin samari fiye da 'yan mata (12.0 vs. shekaru 10.6), yayin da matsakaicin farawar al'aura a cikin samari ya faru ne da wuri (shekaru 10.0) fiye da farkon ci gaban nono a cikin 'yan mata (shekaru 10.4) ( Sun et al. 2002 ).

Canje-canje a cikin inwararrun Masu Haɓakawa

A lokacin samartaka, jerin canje-canje na girma suna faruwa a cikin kwakwalwa sakamakon canje-canjen hormonal da tarin gogewa. Ƙara yawan launin toka da ke faruwa har zuwa kimanin shekaru 11 a cikin 'yan mata da kuma shekaru 12 a cikin maza yana biyo baya da raguwa a hankali a cikin girman launin toka a cikin kwakwalwa ta kwakwalwa (Giedd et al. 1997 , 1999 ; Gogtay et al. 2004 ; Sowell et al. 2004 ; Toga da Thompson 2003 ). Ana tsammanin raguwar ta samo asali ne daga hanyoyin ci gaba, kamar raguwar haɗin synaptic tsakanin ƙwayoyin jijiyoyi da aka sani da "tsaftacewa na dendritic." Lokacin tsakanin shekaru 10 zuwa 15 ya ƙunshi babban ci gaba a cikin hanyoyin fahimta, gami da ikon tsarawa, kula da bayanai "akan layi," magance ayyukan fahimta masu rikitarwa, da nuna ikon sarrafa kai da sarrafa hanawa ( Luna da Sweeney 2004 ). Abu mafi mahimmanci, hanyoyin sarrafa dokoki suna ci gaba da haɓaka bayan shekaru 15, har zuwa shekaru ashirin na mutum.

Matasa sun ba da rahoton yawan sauye-sauye a yanayin motsin zuciyarsu ( Larson et al. 2002 ), suna fuskantar abubuwan da suka faru na motsin rai sosai, kuma suna nuna ƙarin lokutan ɗabi'un da suka karya doka fiye da waɗanda ba su kai shekarun tsufa ba ( Moffitt da Caspi 2001 ). Tsarin barci da ƙa'idojin motsa jiki suma suna canzawa sosai a lokacin samartaka, tare da canjin yanayin circadian wanda ke ƙarfafa mutane su kasance a farke na tsawon lokaci su yi barci har zuwa ƙarshen rana ( Nelson et al. 2002 ). Waɗannan canje-canjen suna da alaƙa da manyan canje-canje a cikin ƙa'idodin ɗabi'a, wanda zai iya haifar da haɗarin ci gaban nau'ikan ilimin halin ɗan adam daban-daban. A zahiri, ƙimar ilimin halin ɗan adam da yawa, gami da babban baƙin ciki, rashin lafiyar damuwa ta zamantakewa, rikice-rikicen ɗabi'a daban-daban, da rikice-rikicen amfani da miyagun ƙwayoyi suna ƙaruwa sosai a tsakanin matasa masu shekaru 10-15 ( Angold et al. 1998 ; Costello et al. 2002 ).

Canje-canje a cikin Iyali, Aboki, da kuma dangantakar soyayya

Babban mahimmancin zamantakewar zamantakewa ga duk yara da matasa sune waɗanda ke tare da danginsu da abokansu. Tsakanin shekarun 10 da 15, waɗannan mahimmancin dangantaka suna fuskantar canje-canje masu ban mamaki.

Dangantakar Iyali

Imani da cewa matasa galibi suna rabuwa da iyalansu a lokacin samartaka ba daidai ba ne; duk da haka, an yi nuni da cewa isa ga balaga ta haihuwa yana haifar da wata hanya mai daidaitawa wadda ke haɓaka rabuwa da dangin haihuwa ( Steinberg 1989 ). Bugu da ƙari, nisan da ke tsakanin yara da iyayensu yana ƙaruwa, musamman tsakanin yara da ubansu ( Fuligni 1998 ; Steinberg 1988 ). Matasa na farko suna ɓatar da lokaci kaɗan tare da iyayensu da sauran membobin iyali, wanda zai iya bayyana dalilin da yasa yawan rikice-rikicen iyaye da yara ba ya ƙaruwa a cikin waɗannan shekarun. Duk da haka, ƙarfin jayayya, idan suka faru, ya bayyana ya fi girma ( Laursen et al. 1998 ). A wannan lokacin, matasa suna neman ƙarin 'yancin kai na zamantakewa da motsin rai da kuma damar yanke shawara da kansu ( Smetana 1988 ). Suna ƙara ɓatar da lokaci tare da takwarorinsu (yawancinsu ba sa kula da manya) kuma suna da rinjaye a kansu. Bugu da ƙari, yayin da ikon tunani a zahiri ke ƙaruwa, matasa suna ƙara ƙwarewa wajen jayayya da sukar iyayensu, suna mai da hankali kan yadda "ya kamata" su kasance ( Collins 1990 ). Duk waɗannan canje-canje na iya canza yanayin dangantakar iyaye da yara, amma yana da mahimmanci a lura cewa iyaye suna da tasiri mai mahimmanci a rayuwar 'ya'yansu.

Ƙarawar ɗan adam

Tasirin takwarorinsu yana kai kololuwa ne a kusa da shekaru 11-13. Wannan shine shekarun da yawancin matasan Amurka ke makarantar sakandare ( Bendt 1979 ; Steinberg da Silverberg 1986 ) kuma lokacin da ake yawan canza azuzuwa da kuma lokacin da ake ɓatar da su a waje da aji suna ƙara yawan haɗuwa da takwarorinsu. Abokan matashi, abokansa, da sauran mutane na kud da kud galibi suna ba da gudummawa sosai ga ci gaban imaninsa, ɗabi'unsa, zaɓin ayyukan nishaɗinsa, da abubuwan da yake so (misali, a tufafi da kiɗa) fiye da yadda suke yi kafin shekaru 10. Wannan tasirin kuma yana iya kaiwa ga halaye masu haɗari da rashin haɗin kai ( Bendt 1979 ). Iyaye, a gefe guda, suna riƙe da tasirinsu akan muhimman batutuwa, kamar addini, ɗabi'a, da ilimi.

Matasan farko waɗanda ke da matsala a dangantaka da iyalansu (misali, iyayensu suna da iko sosai ko kuma ba sa hulɗa da su) suna iya fuskantar ƙalubalen neman mafita ga takwarorinsu ( Fuligni da Eccles 1993 ). Wasu suna son sadaukar da ayyuka masu kyau da ɓangarorin rayuwarsu domin a karɓe su, kuma a shahara da su. Wannan na iya sa su haɗu da ƙungiyoyin takwarorinsu masu karkacewa kuma su shiga cikin halaye masu haɗari, gami da shan barasa, a lokacin makarantar sakandare ( Fuligni et al. 2001 ). Tabbas, ƙungiyoyin abota da ƙungiyoyin takwarorinsu suna da bambancin ra'ayi sosai ( Brown 1990 ), kuma ba duk ƙungiyoyin takwarorinsu na farko ba ne ke shiga cikin halaye masu haɗari.

Erungiyoyin Inaura da Matasa na Matasa

Ƙara yawan shigar da matasa ke yi ya zo daidai da kololuwar balaga. Duk da cewa wannan yawanci yana faruwa ne tsakanin shekaru 10 zuwa 15, akwai bambanci sosai a cikin saurin girma da lokacin balaga. Samun balaga ta haihuwa da kuma bayyanar halayen jima'i na biyu waɗanda suka bambanta wannan lokacin na iya zama tushen shahara da matsayi da kuma sanin kai da damuwa yayin da matasa ke daidaitawa da jikinsu da suka girma kuma suna kwatanta kansu da wasu. Misali, bincike ya nuna cewa 'yan mata da suka fara balaga suna da haɗarin kamuwa da matsalolin ciki (misali, damuwa ko baƙin ciki). Ga wasu, wannan na iya danganta da ƙaruwar kitse a jiki wanda ya zama dole don farawar haila ( Ge et al. 1996 ; Peterson 1988 ). Bugu da ƙari, wasu 'yan mata da suka fara balaga suna cikin haɗarin kamuwa da yanayin takwarorinsu inda halaye kamar shan giya ke faruwa saboda alaƙarsu da manyan yara maza ( Magnusson et al. 1985 ).

Dangantakar soyayya

Yayin da fara soyayya yana da tasiri ta hanyar jinsi, ƙabila, da kuma addini ( Collins 2003 ), a tsakanin sauran abubuwa, matasa a Amurka galibi suna fara soyayya ne kusan shekaru 13 ko 14. Ana ganin soyayyar farko a matsayin hanyar zamantakewa fiye da soyayya kuma hanya ce ta yin lokaci tare da abokai. Hulɗar soyayya mai mahimmanci da ɗorewa galibi tana tasowa daga baya a lokacin samartaka.

A matsakaici, matasan yau suna yin jima'i tun suna ƙanana kuma fiye da da. Kamar yadda yake a da, akwai bambance-bambance masu mahimmanci tsakanin jinsi, ƙabila, da addini, kuma kodayake yawancin matasa ba sa yin jima'i kafin su kai shekara 15, waɗanda suka yi hakan na iya fuskantar haɗarin shan ƙwayoyi da barasa ( Rosenthal et al. 1999 ).

Canje-canje a cikin Tsarin Jiki da na Iyali da Tasirin Al'adu da Al'adu

Ga rukunin shekaru 10-15, canje-canje a cikin yanayin muhalli da zamantakewa suna da ban mamaki, suna nuna faɗaɗa tasirin muhalli. Wasu yanayi suna ɗaukar mahimmanci ko ƙasa da haka a rayuwar matashi fiye da da, yayin da wasu kuma sababbi ne ga wannan rukunin shekaru. Iyali da makaranta sun kasance manyan yanayin jiki, kodayake, kamar yadda aka ambata, matasa a hankali suna ɓatar da ƙarancin lokaci tare da iyayensu, wani yanayi da ke ci gaba a duk tsawon makarantar sakandare. A tsakanin samari, lokaci tare da iyaye da iyalai ana maye gurbinsa da lokacin da ake ɓatar da su kaɗai, kuma a tsakanin 'yan mata, lokaci kaɗai da abokai ( Larson da Richards 1991 ).

Ga yawancin yara a Amurka, farkon samartaka yana ɗaukar sauyi daga makarantar firamare zuwa makarantar sakandare ta tsakiya ko ta ƙananan yara. Ga mutane da yawa, canza makarantu kaɗai na iya zama damuwa. Ƙara damuwa, yanayin makarantar yau da kullun ta makarantar sakandare ya bambanta sosai da na makarantar firamare ( Eccles et al. 1993 ; Simmons da Blyth 1987 ). Sakamakon manyan makarantu da ƙungiyoyin ɗalibai, azuzuwa da malamai da yawa, mafi tsauraran maki, kimantawa na aiki, ƙarancin koyarwa na musamman, da ƙananan matakan hulɗar ɗalibai da malamai, yawancin matasa na farko suna fuskantar asarar kwarin gwiwa da ke da alaƙa da makaranta. Mannewarsu ga makarantarsu da sha'awarsu ga neman ilimi yana raguwa. A gefe guda kuma, matasa da yawa suna shiga cikin ayyukan zaɓe, kamar ƙungiyoyin wasanni ko ƙungiyoyi masu sha'awa na musamman. Waɗannan ayyukan suna buɗe sabbin mahimman yanayin zamantakewa tare da takwarorinsu da manya marasa kulawa (misali, masu horar da 'yan wasa, shugabannin manya na ƙungiyoyin ayyukan da suka shafi makaranta, coci, ko al'umma, da sauransu). Waɗannan sauyi na muhalli suna sanya sabbin buƙatu ga matashi, suna buƙatar daidaitawa da ƙarin iko na fahimta, motsin rai, da zamantakewa.

Matasan farko galibi iyalansu suna ba su ƙarin 'yancin kai kuma suna ƙara nutsewa cikin muhalli a wajen gida. Suna ɓatar da ƙarin lokaci suna zama a unguwa, a gidajen sinima, wuraren shakatawa, da manyan kantuna ( Steinberg 1990 ). Matsalolin wasu unguwannin (misali, yawan talauci, laifuka, da ayyukan da ba sa son zamantakewa) na iya yin mummunan tasiri ga ci gaba, musamman a lokacin ƙuruciya lokacin da yara ke fuskantar irin waɗannan abubuwan ba tare da tacewa ko sa ido daga iyaye da iyalai ba ( Leventhal da Brooks-Gunn 2000 ). Tasirin ya fi girma idan babu ayyukan bayan makaranta masu inganci ( Pedersen da Seidman 2005 ). Wannan na iya zama wani ɓangare saboda matasan farko waɗanda ke ɓatar da ƙarin lokaci ba tare da kulawa ba a unguwa suna iya fuskantar manyan matasa da matasa da ke shiga cikin halaye masu haɗari, kamar barasa da shan ƙwayoyi.

Matasa na farko suna da himma wajen gano ko su wanene da kuma inda suka dace da yanayin zamantakewa. Tambayoyi suna tasowa game da tsammanin ɗabi'a da salon da takwarorinsu da kuma al'umma baki ɗaya ke da su. Kabila, jinsi, da addini sun zama mafi mahimmanci a matsayin tushen asalin mutum ( Phinney 1990 ), kuma, bisa ga waɗannan abubuwan, matasa na farko na iya fuskantar bambance-bambancen magani da tsammanin kuma suna iya samun kansu a cikin wasu ayyuka ko nisantar wasu ayyuka ( Greene et al. 2006 ). Yayin da matasa ke kokawa da batutuwan asali, wataƙila za su fuskanci zaɓuɓɓuka game da shan barasa. Shawarar shan giya na iya zama wani ɓangare na ƙoƙarin yin ayyuka daban-daban kamar yadda shawara ce ta fuskantar tasirin magunguna na barasa.

Matasa suna ɓatar da mafi yawan lokutansu suna sauraron wani nau'in kafofin watsa labarai (a matsakaici, awanni 6 zuwa 7 a rana ga yara 'yan shekara 11 zuwa 15) ( Roberts et al. 2004 a ). Kafofin watsa labarai suna da tasiri mai mahimmanci a zamantakewa da al'adu, kuma sau da yawa ana samun su ne daga iyaye ba tare da wata dama ko rashin damar sa ido kan manya, tattaunawa, ko fassara saƙonni ba. Yawancin matasan farko suna da talabijin a ɗakin kwanansu, kuma kusan duk suna da wani nau'in tsarin sauti. Suna sauraron nau'ikan kafofin watsa labarai da ke kula da shekarunsu kuma, ban da haka, suna kula da kafofin watsa labarai da aka haɓaka don manyan matasa. Bugu da ƙari, wannan rukunin shekaru galibi yana amfani da hanyoyin sadarwa fiye da ɗaya a lokaci guda (misali, sauraron kiɗa yayin lilo a Intanet). Matasa kuma suna ɓatar da sa'o'i kowace rana ta amfani da fasaha don sadarwa da abokansu da haɗuwa da sababbi (misali, aika saƙonnin rubutu, saƙonnin nan take) (Roberts et al. 2004 a , b )

Saƙonnin barasa sun yaɗu a kafofin watsa labarai da matasa ke samu. Barasa ita ce abinci ko abin sha da aka fi nunawa a talabijin na hanyar sadarwa. Kimanin kashi biyu cikin uku na shirye-shiryen talabijin na almara na yau da kullun suna nuna shan barasa a ƙimar kusan ayyukan shan giya takwas a kowace awa ( Mathios et al. 1998 ). Fiye da kashi ɗaya cikin huɗu na bidiyon da ke kan MTV da VH-1 suna nuna shan barasa; waɗannan tashoshin talabijin guda biyu sune waɗanda matasa suka fi so ( DuRant et al. 1997 ). Yawancin lokaci ana nuna haruffan matasa suna shan giya a cikin fina-finan da suka shafi matasa, ba kasafai suke haifar da mummunan sakamako ba ( Stern 2005 ).

Kafofin watsa labarai na iya zama wani nau'in "babban abokin tarayya" don shan barasa ta hanyar kwaikwayon dabi'u da halaye da suka shafi shan giya. Nazarin kan tasirin kallon tashin hankali a talabijin na iya taimakawa wajen fahimtar yadda matasa ke shafar hotunan barasa a kafofin watsa labarai. Waɗannan nazarin sun nuna cewa matasa sun fi iya kwaikwayon halayen tashin hankali idan aka yi su ta hanyar haruffa masu kyau waɗanda ba sa fuskantar mummunan sakamako. Wannan tsari iri ɗaya na iya aiki ga kyawawan hotunan barasa a kafofin watsa labarai. An danganta yawan fallasa ga talabijin, bidiyon kiɗa, da tallan barasa a farkon samartaka, a wasu nazarce-nazarce, da farkon fara shan barasa da shan giya mai yawa a lokacin ƙuruciya ( Stacey et al. 2004 ).

Amfani da barasa a cikin 10-zuwa 15-Shekaru-Tsohuwar tsufa-rukuni

Rashin Amfani da Barasa

Bayanan bincike na ƙasa da ƙasa kan shan barasa ba ya samuwa ga yara 'yan ƙasa da shekara 12. A gefe guda kuma, wasu bincike-bincike da aka gudanar a ƙasa da ƙasa sun tattara bayanai kan shan barasa ga matasa 'yan shekara 12 zuwa sama, waɗanda suka haɗa da Kula da Makomar (MTF), Binciken Ƙasa kan Amfani da Magunguna da Lafiya (NSDUH), da Tsarin Kula da Halayyar Halayyar Matasa (YRBSS). Bayanai daga binciken MTF na 2005 ( Johnston et al. 2006 ) sun nuna cewa kashi 41.0 cikin ɗari na ɗaliban aji 8 da aka yi wa tambayoyi sun sha barasa a rayuwarsu, kamar yadda kashi 63.2 cikin ɗari na ɗaliban aji 10 suka sha. Yawan amfani da barasa a cikin watanni 12 da kwanaki 30 da suka gabata ya kai kashi 33.9 da 17.1, bi da bi, ga ɗaliban aji 8 da kuma kashi 56.7 da 33.2 cikin ɗari, bi da bi, ga ɗaliban aji 10. Abubuwan sha masu ɗanɗano (misali, barasa) sun shahara a wannan rukunin shekaru; Kashi 35.5 cikin 100 na ɗaliban aji 8 da 57.0 cikin 100 na ɗaliban aji 10 sun ba da rahoton cin su a wani lokaci a rayuwarsu.

Dangane da bayanan MTF, 19.5 bisa dari na masu karatun 8th da 42.1 bisa dari na masu karatun 10 sun ba da rahoton cewa sun bugu a cikin rayuwarsu, kuma 10.5 bisa dari na masu karatun 8th da 21 bisa dari na masu karatun 10th sun ba da rahoton cinye biyar ko fiye da haka a wani lokaci guda a cikin makonni 2 na ƙarshe. Waɗannan bayanan suna ba da shawarar tsarin shaye-shaye tsakanin matasa. A wasu kalmomin, lokacin da matasa suka fara sha, sau da yawa sukan sha da yawa ko da yake yawancin masu sha ba sa shan kullun. Wannan yanayin shan giya yana da haɗari musamman kuma yana iya haifar da illa ga lafiyar da ci gaba.

Bayanan bincike daga MTF sun kuma nuna cewa ra'ayoyi da fahimta suna canzawa a wannan lokacin ƙuruciya zuwa ƙarancin rashin amincewa da shan barasa. Ƙin yarda da shan barasa (abin sha ɗaya ko biyu) ya yi yawa a tsakanin ɗaliban aji 8 (kashi 51.2) amma ƙasa da na aji 10 (kashi 38.5). Kimanin kashi 57.2 cikin ɗari na ɗaliban aji 8 da kashi 53.3 cikin ɗari na ɗaliban aji 10 sun ba da shawarar shan barasa sau biyar ko fiye sau ɗaya ko sau biyu a kowane ƙarshen mako a matsayin "babban haɗari" ga lahani. Duk da haka, lokacin da aka yi musu tambaya game da yadda suke tunanin mutane za su iya cutar da kansu (ta jiki ko ta wasu hanyoyi) ta hanyar shan giya ɗaya zuwa biyu kusan kowace rana, kashi 31.4 cikin ɗari na ɗaliban aji 8 da kashi 32.6 cikin ɗari na ɗaliban aji 10 sun ba da shawarar wannan a matsayin "babban haɗari." Bugu da ƙari, kashi 64.2 cikin ɗari na ɗaliban aji 8 da kashi 83.7 cikin ɗari na ɗaliban aji 10 sun ba da shawarar barasa a matsayin mai sauƙi ko mai sauƙin samu ( Johnston et al. 2006 ).

Sakamakon Amfani da Barasa mara Tsayi

Duk da cewa bincike kan illolin shan giya ga matasa bai mayar da hankali kan wannan rukunin matasa ba, wasu sun haɗa da matasa matasa. Misali, a cikin wani bincike da matsakaicin shekaru ya kai shekaru 16.9, matasa sun ba da rahoton sakamako iri-iri daga shan giyarsu, kamar su suma, yin abubuwan da suka yi nadama washegari, da kuma yin faɗa da wanda ba su sani ba ( Windle da Windle 2005 ). Shan barasa ga matasa na iya kawo cikas ga aikin makaranta, yana da alaƙa da taba da shan miyagun ƙwayoyi ba bisa ƙa'ida ba, kuma yana iya haifar da canje-canje a cikin tsari da aikin kwakwalwa mai tasowa. Bugu da ƙari, fara shan giya da wuri yana da alaƙa da matsaloli na gaba, gami da dogaro da barasa da sauran shan ƙwayoyi ( Grant da Dawson 1997 ; Labouvie et al. 1997 ).

Shan barasa da matasa ke sha yana da alaƙa da halaye daban-daban na kashe kai, ciki har da tunani, yunƙuri, da kuma kammalawa. Bayanai daga Binciken Lafiyar Ɗaliban Matasa na Ƙasa ( Windle et al. 1992 ) sun nuna cewa daga cikin mata 'yan aji 10 da suka ƙi shan barasa (watau, waɗanda ba su sha barasa ba a cikin kwanaki 30 da suka gabata), kashi 33.5 cikin ɗari sun yi tunanin kashe kansu kuma kashi 12.3 cikin ɗari sun yi ƙoƙarin yin hakan; a tsakanin masu shan giya kaɗan (watau waɗanda suka sha barasa sau ɗaya zuwa biyar a cikin kwanaki 30 da suka gabata), kashi 52.0 cikin ɗari sun yi tunanin kashe kansu kuma kashi 21.4 cikin ɗari sun yi ƙoƙarin yin hakan; kuma a tsakanin masu shan giya matsakaici/masu shan giya da yawa (watau waɗanda suka sha giya sau shida ko fiye a cikin kwanaki 30 da suka gabata) kashi 63.1 cikin ɗari sun yi tunanin kashe kansu kuma kashi 38.8 cikin ɗari sun yi ƙoƙarin yin hakan.

Shan barasa a tsakanin matasa tun suna ƙanana yana da alaƙa da yin jima'i da kuma yin jima'i mai haɗari (misali, yin jima'i da yawa). Daga cikin matasa masu sha'awar jima'i, kashi 26.2 cikin ɗari na ɗaliban aji 9 da kashi 21.1 cikin ɗari na ɗaliban aji 10 a cikin binciken YRBS sun ba da rahoton shan barasa ko ƙwayoyi a lokacin jima'i na ƙarshe ( Eaton et al. 2006 ).

Matashi mai Saukar hankali ga Barasa

Matsalolin ɗabi'a sun hana ba wa matasa barasa don dalilai na bincike, wanda hakan ya sa ya yi wuya a tsara nazarin da ke bincika yadda matasa 'yan adam ke jin daɗin barasa. Duk da haka, a cikin wani bincike guda ɗaya da aka gudanar shekaru da yawa da suka gabata, an bai wa yara maza 'yan shekara 8 zuwa 15 allurar ethanol mai tsarki 0.5 ml/kg, wanda ya haifar da mafi girman matakan barasa a cikin jini (BALs) waɗanda ke cikin kewayon maye ga manya ( Eckardt et al. 1998 ). Duk da haka, masu binciken ( Behar et al. 1983 ) ba su sami wata alama ta halayyar maye a cikin waɗannan matasan ba, suna lura cewa ƙananan canje-canje a cikin halayen yara sun faru a cikin yaran bayan sun sha barasa wanda zai haifar da maye ga manya.

Binciken dabbobi da aka yi daga baya ya ba da goyon baya ga lura cewa matasa ba sa jin daɗin tasirin barasa akan raunin motsi. Bincike ya kuma nuna cewa dabbobin matasa suna nuna raguwar ji na wasu tasirin barasa waɗanda za su iya zama alamun rage shan giya, gami da nakasa ta zamantakewa da kuma kwantar da hankali ( Spear da Varlinskaya 2005 ). Bugu da ƙari, ba sa jin daɗin wasu tasirin "hauhawar jini" bayan maye ( Doremus et al. 2003 ). Waɗannan rashin jin daɗin barasa na iya bayyana musamman a farkon matakan samartaka ( Varlinskaya da Spear 2004 ).

Sabanin rashin jin daɗinsu ga yawancin tasirin da barasa ke yi wa mutane, dabbobin matasa sun fi manya jin daɗin wasu daga cikin tasirin da ke tattare da shi, gami da sauƙin amfani da shi a cikin ƙananan allurai ( Varlinskaya da Spear 2002 ). Bayyana wannan sakamakon ga mutane yana nuna cewa ƙarancin jin daɗin da ke tattare da mummunan sakamakon barasa wanda zai iya zama alama ga manya don iyakance shansa, tare da ƙarin jin daɗin da ke tattare da barasa, na iya ƙarfafa yawan shan giya a cikin matasa. Wannan tasirin na iya, a wani ɓangare, bayyana yawan shan giya da ake gani a cikin matasa ( Hukumar Kula da Lafiyar Hankali da Cin Zarafin Jiki 2003 ).

Abin lura ne cewa mutanen da ke da tarihin shan giya a cikin iyali ba sa jin daɗin barasa, wanda hakan na iya bayyana babban haɗarin da ke tattare da shan barasa ( Schuckit et al. 2004 ). Ga yaran da ke da shan giya, wannan rashin jin daɗin na iya ƙara haɗarin shan barasa mai yawa a lokacin ƙuruciya.

Baya ga bambance-bambancen tasirin magunguna na barasa, dabbobin matasa sun fi tsofaffi rauni ga tasirin da ke da alaƙa da barasa akan ƙarfin kwakwalwa da ƙwaƙwalwa ( White da Swartzwelder 2005 ), tare da rahoton tasirin na ƙarshe a cikin matasa na ɗan adam ( Acheson et al. 1998 ). Bugu da ƙari, shaidu daga nazarin beraye ta amfani da samfurin "kadan" na shan barasa sun nuna cewa matasa sun fi tsofaffi rauni ga lalacewar kwakwalwa a wasu yankuna, gami da cortex na gaba ( Crews et al. 2000 ). Waɗannan nazarin sun nuna cewa shan barasa ga matasa na iya haifar da sakamako mai ɗorewa akan aikin jijiyoyi da halayyar dabbobi.

Sakamakon Haɓaka Haɓaka Abubuwan da ke Amfani da Barasa da Bayyanawa

Tasiri kan matakan Hormone

Binciken dabbobi ya nuna cewa shan barasa ga matasa yana shafar matakan hormones. Misali, shan barasa da wuri a lokacin samartaka yana ƙara matakan testosterone a cikin beraye maza ( Little et al. 1992 ), ba shi da wani tasiri ga matakan testosterone a tsakiyar ƙuruciya ( Tentler et al. 1997 ), kuma yana danne matakan testosterone a cikin beraye bayan ƙuruciya da manya ( Little et al. 1992 ; Tentler et al. 1997 ). Ƙarin binciken dabbobi ya nuna cewa shan barasa na yau da kullun a lokacin ƙuruciya yana canza matakan hormones da ke da alaƙa da balaga da lokacin balaga amma tasirin ya bambanta a cikin maza da mata ( Cicero et al. 1990 ; Emanuele et al. 2002 ; Ferris et al. 1998 ; Hernandez-Gonzalez da Juarez 2000 ; Hiney et al. 1999 ; Dees et al. 1990 ).

Dangantaka da Dogaro da Kai

Nazarin da aka yi a baya da kuma na ɗan adam da aka yi a baya sun nuna cewa fara shan giya da wuri yana da alaƙa da matsaloli daga baya da barasa, gami da dogaro da wasu abubuwa, da kuma cin zarafin wasu abubuwa ( Grant da Dawson 1997 ; Labouvie et al. 1997 ). Misali, wani bincike da aka gudanar a ƙasa baki ɗaya ya nuna cewa kashi 40 cikin ɗari na mutanen da suka ba da rahoton shan giya kafin su kai shekara 15 sun kuma bayyana halayen shan giyarsu a wani lokaci a rayuwarsu ta hanyar da ta dace da ganewar cutar shan giya idan aka kwatanta da kashi 10 cikin ɗari na mutanen da suka ba da rahoton fara shan giya tun suna da shekaru 21 ko kuma daga baya ( Grant da Dawson 1997 ). Duk da haka, ba a bayyana ko shan giya da wuri shine sanadin matsalar shan giya daga baya ba ko kuma kawai yana aiki ne a matsayin alamar hakan.

Nazarin bincike da aka yi amfani da samfuran dabbobi ya fara bincika ko akwai alaƙar da ke tsakanin fallasa barasa da wuri da shan barasa daga baya, da kuma ko fallasa ga matasa ga barasa yana da sakamako mai ɗorewa na halayyar jijiyoyi. A wannan lokacin, binciken ya gauraye ( Spear 2002 ). A wasu nazarin, shan barasa da son rai a lokacin samartaka ya shafi halayen da suka shafi barasa a cikin dabbobin manya. Misali, lokacin da aka bai wa dabbobin manya zaɓi na ruwa ko barasa, sun zaɓi barasa. Bugu da ƙari, dabbobin manya da aka fallasa ga barasa a lokacin samartaka sun nuna ƙaruwa a cikin halayen "sha'awa", yuwuwar sake dawowa ( McBride et al. 2005 ), da kuma yawan shan barasa a martanin damuwa ( Siegmund et al. 2005 ). A cikin dabbobi, shan barasa na yau da kullun a lokacin samartaka yana haifar da haƙuri mai ɗorewa wanda ke "tanana" rashin jin daɗin shan barasa da ke da alaƙa da samartaka ( Slawecki 2002 ) da kuma raunin motsi ( White et al. 2000 ) na barasa. Wannan haƙurin yana ci gaba har zuwa girma kuma yana iya taimakawa wajen yawan amfani da barasa ga manya.

Binciken dabbobi da aka bayyana a sama ya nuna yiwuwar shan barasa da wuri na iya canza tsarin ci gaban matasa, wanda ke haifar da tasirin dogon lokaci wanda ke ƙara yawan sha'awar cin zarafi daga baya. Dangane da wannan hasashe, nazarin ɗan adam ya nuna cewa shan barasa mai yawa a lokacin ƙuruciya yana da alaƙa da raunin fahimta da canje-canje a cikin aikin kwakwalwa ( Tapert da Schweinsburg 2005 ) da yanayin halittar jiki ( De Bellis et al. 2000 ). Ba a san ko waɗannan raunin fahimtar jijiyoyi sun samo asali ne daga shan barasa da kanta ko kuma sun kasance kafin fara shan giya kuma a zahiri sun ba da gudummawa ga shan barasa mai yawa na dogon lokaci ( Hill 2004 ).

Hadarin da ba shi da mahimmanci da kuma Abubuwan da ke Ba da kariya

Idan aka yi la'akari da alaƙar da ke tsakanin shan barasa da wuri da matsalolin barasa daga baya, gami da dogaro, yana da mahimmanci a tuna cewa hanyoyi da yawa na iya haifar da matsala ga shan barasa. An gano nau'ikan abubuwa na musamman da marasa takamaiman da ke ƙara haɗarin shan barasa tsakanin yara da matasa ( Hawkins et al. 1992 ; Windle 1999 ). Abubuwan da ba su da takamaiman haɗari sune waɗanda za su iya shafar nau'ikan ilimin halin ɗan adam da halayen matsala (misali, rikice-rikicen waje da cututtukan motsin rai da damuwa) ban da shan barasa, matsalar shan giya, da matsalolin shan barasa. Abubuwan da ke da takamaiman haɗari sune waɗanda ke da alaƙa kai tsaye da shan barasa. Babu wani takamaiman abu ko wanda ba shi da takamaiman abu da zai iya annabta halayen da suka shafi barasa ga matasa a duniya. Madadin haka, haɗuwar abubuwa suna iya hasashen sakamako masu matsala tare da barasa. Kamar yadda akwai dalilai da yawa na haɗari don amfani da barasa, akwai abubuwa da yawa na kariya waɗanda ke rage haɗari ( Werner da Smith 1992 ).

Abubuwa masu Hadarin Rashin Hadari

Tasirin dangi na abubuwan rashin haɗari marasa ma'ana (misali, ilimin halitta, tunani, muhalli, da al'adu) ya bambanta tsakanin mutane kuma a cikin mutum ɗaya akan lokaci.

Temperament, Sirrin mutum, da Matsalar halayyar yara

Halayen hali da halaye waɗanda suka shafi amsawar motsin rai da kuma daidaita ɗabi'a suna bayyana da wuri, suna da tasiri a kan kwayoyin halitta, kuma suna da daidaito. Kamar yadda yake a cikin shekaru 10 na haihuwa, wasu daga cikin waɗannan halaye, gami da halin da ya fi wahala (wanda aka ayyana a matsayin nuna matakan aiki mafi girma, ƙarancin yanayin aiki, rashin sassauci, yanayin janyewa, da ƙarancin yanayi mai kyau); babban neman sabon abu; babban dogaro da lada; ƙarancin cutarwa; tashin hankali; da rashin iya sarrafa ɗabi'a (misali, aikin da ba shi da kyau, rashin sha'awa, da wahalar hana martani) sun annabta fara shan giya da wuri, matakan matsalolin barasa masu yawa a lokacin samartaka da kuma lokacin girma, da kuma shan muggan kwayoyi da cututtukan tabin hankali masu kama da juna ( Brown et al. 1996 ; Cloninger et al. 1988 ; Dobkin et al. 1995 ; Johnson et al. 1995 ; Tubman da Windle 1995 ; Zucker 2006 ).

Abubuwan Iyali

Wasu halaye na iyali suna da alaƙa da yawan shan barasa ga matasa da sauran matsalolin ɗabi'u ( Hawkins et al. 1992 ). Misali, yawan rikice-rikicen aure da rashin gamsuwa suna da alaƙa da yawan shan barasa ga matasa ( Windle 1999 ). Hakazalika, abubuwan da ke faruwa da tashin hankali a cikin iyali suna da alaƙa da fara shan barasa ga matasa da kuma yawan shan barasa mai yawa ( Werner da Smith 1992 ).

Dyssynchronies a cikin Tsarin Haɓaka

Normative ci gaba yana nufin ra'ayin cewa takamaiman tsarin ci gaba yawanci faruwa a tsakanin wasu shekaru zuriya. Rashin cigaban al'ada yana nufin cigaban zamani wanda ya banbanta da na akasarin-na-shekaru / -ixn takwarorinsu. Tsakanin shekarun da aka bayar, mafi yawan musanyar ba mai yiwuwa bane ya nuna babban jinkiri na haɓaka haɓaka ko mummunar sakamako masu zuwa. A cikin wasu mutane, duk da haka, ci gaban lokaci na iya bayar da gudummawa ga yanayin rashin al'ada. Misalin da ya dace da shan shayarwa shine farkon balaga ta wasu budurwa dangin yawancin takwarorinsu. Ga wasu, basira da kwarewar zamantakewa na iya bazasu girma a daidai hanzari. A sakamakon haka, waɗannan girlsan matan, ta hanyar haɗin gwiwa da witha boysan maza, na iya samun kansu a cikin yanayin da ba a shirye suke da su ba, kamar tilasta su su sha ko shiga cikin jima'i.

Abubuwan Kula da Kayan Lafiya

Takaitacciyar ma'amala tsakanin ci gaban halitta, alakar mutum, da mahallin jiki da zamantakewa yana ƙayyade hanyar musamman ta mutum zuwa girma. Yayinda matasa suka balaga, suna taka rawa sosai wajen zaɓar alaƙar su da muhallinsu, kuma waɗannan zaɓuɓɓukan suna ƙara haɗarin su da / ko abubuwan kariya don amfani da giya. Fahimtar abin da ke ba da damar ingantacciyar hanyoyi da sakamako da kuma abin da ayyuka, gami da tsoma bakin ciki, na iya sake juyi da munanan hanyoyin zuwa ga ɗaukacin ci gaba mai mahimmanci.

Harawa

Kamar yadda wasu halaye na ɗabi'a na iya zama abubuwan haɗari ga halayen da suka shafi barasa, wasu kuma na iya zama masu kariya. A cikin wani bincike na dogon lokaci kan yaran da ba su da tattalin arziki na zamantakewa na iyaye masu shan barasa, masu bincike sun ba da rahoton cewa jarirai masu ƙauna da kuma yara ƙanana suna da raguwar haɗarin kamuwa da sakamakon barasa a lokacin samartaka da girma ( Werner da Smith 1992 ). Ana tsammanin yaran da ke da irin waɗannan halaye suna samun ƙarfafawa da tallafi na zamantakewa da motsin rai akai-akai, wanda ke sauƙaƙa ci gaba mai kyau.

Addini

Addinin addini sau da yawa ana gano shi azaman mai raunin farko ne, da ci gaba zuwa, mummunar haɗuwa da giya a cikin samartaka. Koyaya, addini a kowane yanki na iya zama wata alama ce ta dangantakar dangi mai ƙarfi da alaƙa tsakanin al'umma maimakon matsayin kariya mai ƙarfi.

Dalilin Iyaye

Kyakkyawan hali na iyaye da kuma kyakkyawar tarbiyya na iya kare yaro daga haɗarin shan barasa ga matasa. An gano fannoni huɗu masu dacewa na ayyukan iyaye, waɗanda duk suna iya nuna matakin shigar iyaye kuma suna iya yin tasiri ga matakin da matasa ke shigar da ƙa'idodin iyaye, gami da waɗannan ( Windle et al. 2008 ):

  • Kulawar Iyaye (watau, matakin farin ciki da taimako). Babban matakan kulawa har abada suna da alaƙa da ƙananan matakan amfani da giya. Matasa da ke ganin iyayensu a matsayin masu kulawa, damuwa, da tallafi sukan jinkirta farawar amfani da giya da kuma rage shan giya fiye da matasa marasa galihu.
  • Kulawar Iyaye (watau, kafa da kuma tilasta ingantattun ka'idodi don halayen matasa). Babban matakan saka idanu yana da alaƙa da ƙananan matakan amfani da barasa. Lokacin da iyaye suka ba da tabbatattun ƙa'idoji da iyakoki don halayen matasa, irin su dokar hana fita da ƙaramar adadin lokutan karatu a rana, kuma lokacin da suka dace da kuma aiwatar da sakamako na keta dokokin, matasa sukan fara amfani da giya daga baya kuma su sha giya da yawa.
  • Lokaci yayi tare. Yawancin lokaci tare da samari da iyayensu suka danganta da ƙananan matakan amfani da giya.
  • Sadarwar iyaye -. An haɗu da kyakkyawar sadarwa tare da ƙananan matakan amfani da barasa.

Barasa da keɓaɓɓiyar Hadarin da ke Ba da kariya

Ganin cewa haɗarin da baya da mahimmanci da dalilai masu kariya suna da alaƙa da halayen matsaloli masu yawa, abubuwan da suka shafi giya suna da alaƙa kai tsaye da amfani da giya. An gano ire-iren wadannan dalilai.

Tarihin Iyali na Alcoholism

Tarihin iyali na shan giya yana ƙara haɗarin shan giya a cikin 'ya'yan da aka haifa ( Russell 1990 ). Wani bincike ya kiyasta cewa 'ya'yan maza masu shan giya suna da yuwuwar kamuwa da cutar shan barasa sau huɗu zuwa tara fiye da 'ya'yan maza marasa shan giya, yayin da 'ya'ya mata suna da yuwuwar kamuwa da cutar AUD sau biyu zuwa uku. Nazarin bincike da aka yi da waɗanda aka ɗauka da tagwaye sun kuma gano alaƙar kwayoyin halitta ga AUDs. Tarihin iyali na shan giya yana da alaƙa da yawan shan barasa da ɗabi'un da ba su dace ba a farkon samartaka da kuma farkon shan barasa da wuri.

Amfani da barasa a cikin dangi yana da alaƙa da matakin amfani da giya na matasa musamman idan ya lalata kasancewar yanayin kwanciyar hankali, mai tallafawa yanayin iyali. A cikin iyalai tare da mahaifin giya, daidaituwa a cikin mahaifa; rikicin aure; rashin aure da cin zarafin yara; kuma damuwa ta gaba ɗaya, gami da matsalar kuɗi, gama gari ne. Wadannan dalilai na iya bayar da tasu gudummawa ga shaye-shaye a baya da kuma yawan shiga giya da matasa ke neman tserewa daga muhallan gidansu. Sau da yawa, waɗannan matasa sukanyi kama da wasu ƙungiyyun takwarorina na karkata don samar da taimakon zamantakewa da taƙasa a gida.

Tasirin 'Yan uwan ​​juna

Bincike ya nuna cewa 'yan'uwa maza da mata suna aiki a matsayin abin koyi kuma suna iya rinjayar halayen shan giya na ƙanana. Misali, wani bincike da aka gudanar a kan iyalai 508 tare da matashi mai shekaru 11-13 da babban ɗan'uwa mai shekaru 14-18 ya gano alaƙa mai mahimmanci tsakanin shan barasa na manyan da ƙanana ( Needle et al. 1986 ). Idan manyan 'yan'uwa maza da mata ba su yi amfani da barasa a cikin shekarar da ta gabata ba, fiye da kashi 90 cikin ɗari na ƙanana maza sun ba da rahoton cewa ba su sha barasa a cikin shekarar da ta gabata ba. Idan, a gefe guda, manyan 'yan'uwa maza sun ba da rahoton shan barasa sau 20 ko fiye a cikin shekarar da ta gabata, fiye da kashi 25 cikin ɗari na ƙanana maza sun ba da rahoton shan barasa.

Dalilai

Tasirin sahabbai ya samo asali ne daga tsarin zaɓaɓɓen matakin farko na matasa da kuma kasancewa tare da zama tare da ƙungiyar. Zaɓi na erasa ba tsari ba ne; Madadin haka, matasa sun zabi wasu mutane iri-iri wadanda suka danganci abubuwan sha'awa da ayyukan yau da kullun. Ta hanyar jerin ma'amala masu rikitarwa, za su iya kasancewa tare da waccan kungiyar ko su koma wani daban. Wadannan hanyoyin iri daya ne ko sha'awar gama gari ta hada da kyakkyawan aiki ko kuma ayyukan karkata.

Peanyen mutane suna taka rawa sosai wajen amfani da giya. A zahiri, yawan ko ofan abokanka masu shayarwa shine mafi tsinkayar annabin shan barasa. Idan gwajin gungun gwaji tare da giya ko ya daina amfani da shi, ya zama yana inganta dan uwan ​​wasu membobin, kuma wasu membobin zasu iya zabar su fice daga kungiyar.

Haɓakawa da Matsayi Abubuwan Lamuran Lemo

Dangane da abubuwan da suka fuskanta, mutane kan yi tsammanin sakamako mai yiwuwa na ɗabi'arsu, gami da shan barasa ( Tolman 1932 ). Waɗannan tsammanin, waɗanda masana kimiyya suka kira su da tsammanin rayuwa, suna rinjayar hali, na iya zama mai kyau ko mara kyau, kuma suna canzawa akan lokaci ( Bolles 1972 ; MacCorquodale da Meehl 1953 ; Tolman 1932 ).

Sanin cewa barasa tana tasowa da wuri kuma tana haifar da tsammanin barasa. A cikin wani bincike, yara ƙanana 'yan shekara 3-5 waɗanda aka nuna musu hoton manya suna shan giya sau da yawa suna tsammanin cewa manya suna shan barasa. Waɗannan yaran da suka ɗauka cewa manya da aka nuna suna shan barasa, wataƙila shekaru 9 bayan haka za su sha kansu ( Donovan et al. 2004 ). Wasu nazarin sun nuna cewa kafin shekaru 9 ko 10, yawancin yara suna da tsammanin shan barasa, wanda gabaɗaya ba shi da kyau (Dunn da Goldman 1996 , 1998 , 2000 ; Kraus et al. 1994 ; Miller et al. 1990 ). Nazarin da aka yi wa yara ƙanana sun nuna cewa suna goyon bayan tsammanin barasa mai kyau (Dunn da Goldman 1996 , 1998 ; Kraus et al. 1994 ; Miller et al. 1990 ). Bugu da ƙari, wasu bincike da dama sun nuna alaƙa tsakanin tsammanin shan barasa a farkon samartaka da kuma halayen shan giya na yanzu da na gaba ( Christiansen et al. 1989 ; Goldberg et al. 2002 ; Smith 1994 ; Smith et al. 1995 ).

Abubuwa da yawa suna tsara tsammanin matasa, ciki har da tarihin iyali na shan giya, matakan shan giya na iyaye, ƙwarewar farko da suka samu game da shan giya, fahimtar shan giya na takwarorinsu, ra'ayoyin da ake gani na masu shan giya na yau da kullun na matasa (misali, ɗan wasa, ɗalibi mai farin jini, kaɗaici, mai laifi, da sauransu), da kuma gogewar shan giya ta mutum a baya ( Oullette et al. 1999 ; Smith 1994 ). Bincike da waɗanda ba su kai shekarun girma ba ya nuna cewa ana iya canza tsammaninsu ta hanyar tsoma baki mai zurfi ( Cruz da Dunn 2003 ; Kraus et al. 1994 ). Abubuwan halayen mutum kuma suna tasiri ga samuwar tsammanin masu haɗari ( Anderson et al. 2003 ; McCarthy et al. 2001 a , b ; Smith da Anderson 2001 ; Smith et al. 2006 ).

Kammalawa

Wannan halin daga shekarun 10 zuwa 15 an san shi ta hanyar canje-canje masu ban mamaki a cikin yanayin rayuwar yarinyar, ilimi, da kuma alaƙa, har ma da ilimin halitta, hankali, motsin rai, da kuma tsarin zamantakewa. A lokacin wannan ci gaban, yaro ya zama saurayi, canji daga makarantar firamare har zuwa makarantar sakandare har zuwa makarantar sakandare, kuma mafi kusantar shi bai fara amfani da giya ba. Wannan labarin ya sake nazarin wasu daga cikin manyan hanyoyin ci gaba da kuma ci gaba a cikin wannan ƙungiyar yayin da suke da alaƙa da amfani da giya, gami da takwarorinsu, dangi, abubuwan tsammani, takamaiman yanayin haɗari da kariya, da kuma tasirin amfani da barasa akan ci gaban samari. Labari mai zuwa na Brown et al. yayi nazarin lokaci daga 16 zuwa 20, lokacin da giya ta yi amfani da kololuwa kuma saurayi ya matsa kusa da girma.

"Bincike ya nuna cewa farkon shaye shaye yana da alaƙa da matsaloli na gaba da giya, gami da dogaro da cutarwa ga wasu abubuwa."

Bayanan kalmomi

Bayyana Kuɗi Marubutan sun bayyana cewa ba su da wata alaƙa ta kuɗi da ta haɗa su.

Bayanin Mai Bayarwa

Michael Windle, Sashen Kimiyyar Halayya da Ilimi kan Lafiya, Jami'ar Emory, Atlanta, Georgia.

Linda P. Spear, Sashen Ilimin Halayyar Dan Adam, Jami'ar Binghamton, Jami'ar Jiha ta New York, Binghamton, New York.

Andrew J. Fuligni, Sashen Ilimin Halayyar Dan Adam, Jami'ar California, Los Angeles, California.

Adrian Angold, Sashen Ilimin Halayyar Dan Adam da Kimiyyar Halayya, Jami'ar Duke, Durham, North Carolina.

Jane D. Brown, Makarantar Jarida da Sadarwa ta Jama'a, Jami'ar North Carolina da ke Chapel Hill, Chapel Hill, North Carolina.

Daniel Pine, Ci gaba da Tasirin Jijiyoyin Jijiyoyi a Reshen Ilimin Halayyar Yara, Cibiyar Kula da Lafiyar Hankali ta Ƙasa, Bethesda, Maryland.

Greg T. Smith, Sashen Ilimin Halayyar Dan Adam, Jami'ar Kentucky, Lexington, Kentucky.

Jay Giedd, Hoton Kwakwalwa a Reshen Halayyar Yara, Cibiyar Kula da Lafiyar Hankali ta Ƙasa, Bethesda, Maryland.

Ronald E. Dahl, Sashen Ilimin Halayyar Dan Adam da Ilimin Yara, Jami'ar Pittsburgh, Pittsburgh, Pennsylvania.

References

  • Acheson SK, Stein RM, Swartzwelder HS. Rashin ƙaddamar da ƙwaƙwalwar ƙaddamarwa da ƙaddamarwa ta ɓarna mai girma ethanol: Abubuwan da suka shafi shekarun haihuwa. Alcoholism: Bincike na Gudanarwa da Bincike. 1998.22(7): 1437-1442. PMID: 9802525.
  • Anderson KG, Smith GT, Fischer SF. Mata da kuma samun shiri: Halayyar mutum da illolin yin amfani da giya. Journal of Nazarin kan Barasa. 2003.64(3): 384-392. PMID: 12817828. [PubMed]
  • Angold A, Costello EJ, Worthman CM. Balagagge da bacin rai: Matsayin shekaru, halin budurci da lokacin budurwa. Medicine Psychological. 1998.28(1): 51-61. PMID: 9483683. [PubMed]
  • Behar D, Berg CJ, Rapoport JL, et al. Hali da illolin ilimin halittar ethanol a cikin hadarin gaske da sarrafa yara: Nazarin matukin jirgi. Alcoholism: Bincike na Gudanarwa da Bincike. 1983.7(4): 404-410. PMID: 6318590.
  • Berndt T. Canje-canje na ci gaba a cikin ɗabi'a ga iyaye da iyaye Psychology ta bunkasa. 1979.15: 608-616.
  • Baran RC. Inarfafawa, da tsammani, da koyo. Nazarin Psychological. 1972.79: 394-409.
  • Kawa BB. Peungiyoyi na eran. A: Feldman S, Elliott G, masu gyara. A Mataki na lesaya: Matasa masu tasowa. Jami'ar Harvard Press; Cambridge, MA: 1990. p. 171 – 196.
  • Brown SA, Gleghorn A, Schuckit MA, et al. Gudanar da rikici tsakanin matasa da barasa da masu shan muggan kwayoyi. Journal of Nazarin kan Barasa. 1996.57(3): 314-324. PMID: 8709590. [PubMed]
  • Christiansen BA, Smith GT, Roehling PV, Goldman MS. Yin amfani da abubuwan fata na barasa don hango ko halin ɗabi'ar shan giya bayan shekara ɗaya. Journal of Consulting and Clinical Psychology. 1989.57(1): 93-99. PMID: 2925979. [PubMed]
  • Cicero TJ, Adams ML, O'Connor L, et al. Tasirin tsarin giya na yau da kullun a kan wakilai na abubuwan tsufa da balagar jima'i a cikin berayen maza da haɓaka zuriyarsu. Journal of Pharmacology da gwajin ilimin kwalliya. 1990.255(2): 707-715. PMID: 2243349. [PubMed]
  • Cloninger CR, Sigvardsson S, Bohman M. Halin hali na yara yana faɗar cin zarafi a cikin matasa. Alcoholism: Bincike na Gudanarwa da Bincike. 1988.12(4): 494-505. PMID: 3056070.
  • Collins WA. Dangantaka tsakanin iyaye da yara a cikin sauyawa zuwa samartaka: Ci gaba da canji a cikin mu'amala, shafar, da fahimta. A: Montemayor R, Adams G, Gullotta T, masu gyara. Ci gaban ci gaban matasa. Vol 2: Juyawa daga Jariri zuwa Matasa. Sage Publications; Beverly Hills, CA: 1990. p. 85 – 106.
  • Collins WA. Fiye da tatsuniyoyi: Muhimmancin haɓaka alaƙar soyayya lokacin balaga. Journal of Research a kan Yara. 2003.13: 1-24.
  • Costello EJ, Pine DS, Hammen C, et al. Haɓakawa da tarihin halitta na rikicewar yanayi. Biological Psychiatry. 2002.52(6): 529-542. PMID: 12361667. [PubMed]
  • Crews FT, Braun CJ, Hoplight B, et al. Yawan cin abinci na ethanol yana haifar da lalacewar kwakwalwa a cikin berayen matasa idan aka kwatanta su da berayen. Alcoholism: Bincike na Gudanarwa da Bincike. 2000.24(11): 1712-1723. PMID: 11104119.
  • Cruz IY, Dunn ME. Rage haɗarin don amfani da giya da wuri ta hanyar kalubalancin giya a cikin yara na makarantun firamare. Journal of Consulting and Clinical Psychology. 2003.71(3): 493-503. PMID: 12795573. [PubMed]
  • De Bellis MD, Clark DB, Beers SR, et al. Muryar hippocampal a cikin miyagun ƙwayoyi masu amfani da yara suna amfani da cuta. American Journal of Psychiatry. 2000.157(5): 737-744. PMID: 10784466. [PubMed]
  • Dees WL, Skelley CW, Hiney JK, Johnston CA. Ayyukan ethanol akan hypothalamic da hodar iblis a cikin berayen mace na prepubertal. Barasa. 1990.7(1): 21-25. PMID: 1968748. [PubMed]
  • Dobkin PL, Tremblay RE, Masse LC, Vitaro F. Halayen daidaikun mutane da na mutane a cikin annabta farkon farawar yara maza game da shan kwayoyi: Karatun na shekaru bakwai. Ƙara Yara. 1995.66(4): 1198-1214. PMID: 7671656. [PubMed]
  • Donovan JE, Leech SL, Zucker RA, et al. Masu shaye-shaye marasa galihu: Amfani da barasa a tsakanin ɗaliban firamare. Alcoholism: Bincike na Gudanarwa da Bincike. 2004.28(2): 341-349. PMID: 15112942.
  • Doremus TL, Brunell SC, Varlinskaya EI, Magana LP. Abubuwa masu ciwo a yayin karuwanci daga yaduwar ethanol a cikin yarinya da kuma yarinya. Pharmacology, Biochemistry, da kuma hali. 2003.75(2): 411-418. PMID: 12873633.
  • Dunn ME, Goldman MS. Misalin ingantaccen tsarin samar da ƙwaƙwalwar ƙwaƙwalwar ƙwaƙwalwar ƙwaƙwalwa a yara na makarantar firamare azaman aiki na aji. Gwaji da Clinical Psychopharmacology. 1996.4: 209-217.
  • Dunn ME, Goldman MS. Yawan shekaru da bambance-bambance masu hade da shaye-shaye a cikin ƙuƙwalwar ƙwaƙwalwar ƙwaƙwalwar fata a cikin 3rd-, 6th-, da ƙananan yara na 12. Journal of Consulting and Clinical Psychology. 1998.66(3): 579-585. PMID: 9642899. [PubMed]
  • Dunn ME, Goldman MS. Tabbatar da daidaituwa akan tsarin cuta na almakashi na abubuwan shaye-shaye a cikin ƙwaƙwalwa: Tsararraki da bambance-bambance masu shaye shaye cikin yaran da aka tantance azaman abota na farko. Alcoholism: Bincike na Gudanarwa da Bincike. 2000.24(11): 1639-1646. PMID: 11104111.
  • Durant RH, Rome ES, Rich M, et al. Taba da barasa suna amfani da halayen da aka nuna a bidiyon kiɗan: Binciken abun ciki. Mujallar Lafiyar Jama'a ta Amurka. 1997.87(7): 1131-1135. PMID: 9240102. [PMC free article] [PubMed]
  • Eaton DK, Kann L, Kinchen S, et al. Matsalar Kula da Halin Matasa: Amurka, 2005. Takaitattun bayanai na MMWR. 2006.55(5): 1-108. PMID: 16760893.
  • Eccles J, Midgley C, Wigfield A, et al. Haɓaka yayin ƙuruciya: Tasirin yanayin zama ya dace da irin abubuwan da matasa suka samu a makarantu da iyalai. American Psychologist. 1993.48(2): 90-101. PMID: 8442578. [PubMed]
  • Eckardt MJ, Fayil SE, Gessa GL, et al. Sakamakon amfani da barasa mai matsakaici a kan tsarin juyayi na tsakiya. Alcoholism: Bincike na Gudanarwa da Bincike. 1998.22(5): 998-1040. PMID: 9726269.
  • Emanuele N, Ren J, Lapaglia N, et al. EtOH yana rikitar da mace na mace-mace: Zamani da dogaro. Endocrine. 2002.18(3): 247-254. PMID: 12450316. [PubMed]
  • Ferris CF, Shtiegman K, King JA. Etarfafa ethanol na ɗanɗano a cikin mahaifa maza yana ƙara ƙarfin testosterone da tsokanar zalunci. Dangantakar jiki da Zama. 1998.63(5): 739-744. PMID: 9617993. [PubMed]
  • Fuligni AJ. Ikon iyaye, ikon cin gashin kansa, da kuma dangantaka tsakanin iyaye: Nazarin matasa daga ƙasashen Mexico, China, Filipino, da asalin Turai. Psychology ta bunkasa. 1998.34: 782-792. [PubMed]
  • Fuligni AJ, Eccles JE. Amincewar danganta tsakanin iyaye da yara da kuma hangen nesa na matasa zuwa ga abokan zama. Psychology ta bunkasa. 1993.29: 622-632.
  • Fuligni AJ, Eccles JS, Barber BL, Clements P. Gabatarwar ƙwararrun matashi da kuma daidaitawa yayin makarantar sakandare. Psychology ta bunkasa. 2001.37(1): 28-36. PMID: 11206430. [PubMed]
  • Ge X, Conger RD, Dattijon GH., Jr. Samuwar tsufa ma da wuri: Tasirin budurwa game da yanayin cutarwar 'yan mata ga matsalar rashin hankalin. Ƙara Yara. 1996.67(6): 3386-3400. PMID: 9071784. [PubMed]
  • Giedd JN, Blumenthal J, Jefferies BA, et al. Haɓaka kwakwalwa yayin ƙuruciya da ƙuruciya: Nazarin MRI mai tsawo. Yanayin Neuroscience. 1999.2(10): 861-863. PMID: 10491603.
  • Giedd JN, Castellanos FX, Rajapakse JC, et al. Dimorphism na jima'i na kwakwalwar mutum mai haɓaka. Ci gaba a cikin Neuro-psychopharmacology da ilimin halayyar halittu. 1997.21(8): 1185-1201. PMID: 9460086. [PubMed]
  • Gogtay N, Giedd JN, Lusk L, et al. Tsarin mahimmanci na tasiri na ci gaban dan Adam a lokacin yarinya ta hanyar girma. Ayyukan Cibiyar Kwalejin Kimiyya ta Amirka ta {asar Amirka. 2004.101(21): 8174-8179. PMID: 15148381. [PMC free article] [PubMed]
  • Goldberg JH, Halpern-Felsher BL, Millstein SG. Bayan wuce gona da iri: Muhimmancin fa'idodi a shawarar shawarar matasa su sha giya. Psychology na Lafiya. 2002.21(5): 477-484. PMID: 12211515. [PubMed]
  • Grant BF, Dawson DA. Shekaru a fara amfani da giya da tarayya da DSM-IV shan barasa da kuma dogaro: Sakamako daga Binciken Tsarin Alkahol na Kasar. Journal of Substance Abuse. 1997.9: 103-110. PMID: 9494942. [PubMed]
  • Greene ML, Way N, Pahl K. Hotunan da aka tsinkaye a cikin balagaggu da nuna bambanci tsakanin baƙi, Latino, da Americanan Amurika matasa: Hanyoyi da halayyar tunani. Psychology ta bunkasa. 2006.42(2): 218-236. PMID: 16569162. [PubMed]
  • Hawkins JD, Catalano RF, Miller JY. Hadarin da abubuwan kariya ga barasa da sauran matsalolin miyagun ƙwayoyi a cikin samartaka da fara balaga: Tasiri ga rigakafin shaye-shaye. Bulletin Kimiyya. 1992.112(1): 64-105. PMID: 1529040. [PubMed]
  • Hernandez-Gonzalez M, Juarez J. Alcohol kafin balaga ya haifar da ci gaba a cikin al'adar jima'i a cikin berayen maza. Barasa. 2000.21(2): 133-140. PMID: 10963936. [PubMed]
  • DUNIYA SY. Abubuwan da ake amfani da su na barasa da kuma abubuwanda ke haifar da ci gaban kwakwalwa: Rarraba dalilai daga sakamako. Annals na New York Academy of Sciences. 2004.1021: 245-259. PMID: 15251894. [PubMed]
  • Hiney JL, Dearth RK, Lara F, 3RD, et al. Tasirin ethanol akan ɓoyewar leptin da kuma ɓarɓar ƙwayar lectin-Liginizing hormone (LH) daga berayen mata na yara. Alcoholism: Bincike na Gudanarwa da Bincike. 1999.23(11): 1785-1792. PMID: 10591595.
  • Johnson EO, Arria AM, Borges G, et al. Haɓaka halayen matsalar halayen yara tun daga lokacin ƙuruciya har zuwa lokacin samartaka: bambance-bancen jima'i da kuma tasirin da ake zargi da amfani da shi. Journal of Nazarin kan Barasa. 1995.56(6): 661-671. PMID: 8558898. [PubMed]
  • Johnston LD, O'Malley PM, Bachman JG, Schulenberg JE. Kulawa da Sakamakon Binciken Kasa na gaba game da Amfani da Magunguna na Matasa: 1975 – 2005. Juzu'i Na: Daliban makarantar sakandare. Makarantun Kiwon lafiya na Kasa; Bethesda, MD: 2006. Sanarwar NIH ba. 06 – 5883.
  • Kraus D, Smith GT, Ratner HH. Gyara abubuwan da ke da alaƙa da barasa a cikin yaran makarantar. Journal of Nazarin kan Barasa. 1994.55(5): 535-542. PMID: 7990463. [PubMed]
  • Labouvie E, Bates ME, Pandina RJ. Shekarun amfani na farko: Amincewarsa da fa'idar amfani. Journal of Nazarin kan Barasa. 1997.58(6): 638-643. PMID: 9391924. [PubMed]
  • Larson R, Richards MH. Abokan yau da kullun cikin ƙarshen yara da ƙuruciya: Canja yanayin mahaifa. Ƙara Yara. 1991.62(2): 284-300. PMID: 2055123. [PubMed]
  • Larson RW, Moneta G, Richards MH, Wilson S. Ci gaba, kwanciyar hankali, da canji a cikin kwarewar yau da kullun a duk lokacin balaga. Ƙara Yara. 2002.73(4): 1151-1165. PMID: 12146740. [PubMed]
  • Laursen B, Coy KC, Collins WA. Tuno canje-canje a cikin rikice-rikicen iyaye da yaro a tsakanin samartaka: Nazarin-meta. Ƙara Yara. 1998.69(3): 817-832. PMID: 9680687. [PMC free article] [PubMed]
  • Leventhal T, Brooks-Gunn J. Kauyukan da suke zaune: Sakamakon mazaunin unguwa akan sakamako na yara da samari. Bulletin Kimiyya. 2000.126(2): 309-337. PMID: 10748645. [PubMed]
  • Little PJ, Adams ML, Cicero TJ. Tasiri na barasa akan ƙwayar hypothalamic-pituitary-gonadal a cikin ƙwayar bera na namiji. Journal of Pharmacology da gwajin ilimin kwalliya. 1992.263(3): 1056-1061. PMID: 1469619. [PubMed]
  • Luna B, Sweeney JA. Samuwar aikin kwakwalwar haɗin gwiwa: nazarin FMRI na haɓakar hanawar amsawa. Annals na New York Academy of Sciences. 2004.1021: 296-309. PMID: 15251900. [PubMed]
  • MacCorquodale K, Meehl PE. Nasihu na farko game da kirkirar ka'idar tsammani. Nazarin Psychological. 1953.60(1): 55-63. PMID: 13037938. [PubMed]
  • Magnusson D, Stattin H, Allen VL. Matsakaici na rayuwa da haɓaka rayuwar zamantakewa: Nazari mai zurfi na wasu matakai na daidaitawa tun daga lokacin samari zuwa samari. Littafin jarida da matasa. 1985.14: 267-283.
  • Mathios A, Avery R, ​​Bisogni C, Shanahan J. Alcohol ya nuna hoton talabijin na firayim minista: Mano da sakonnin lat. Journal of Nazarin kan Barasa. 1998.59(3): 305-310. PMID: 9598711. [PubMed]
  • McBride WJ, Bell RL, Rodd ZA, et al. Shan giya ta matasa da sakamakon sa na zamani: Nazari tare da sifofin dabbobi. Shirye-shirye na kwanan nan a Alcoholism. 2005.17: 123-142. PMID: 15789863. [PubMed]
  • McCarthy DM, Kroll LS, Smith GT. Haɓaka shinge da haɗarin ilmantarwa don amfani da barasa. Gwaji da Clinical Psychopharmacology. 2001A;9(4): 389-398. PMID: 11764015. [PubMed]
  • McCarthy DM, Miller TL, Smith GT, Smith JA. Disinhibition da tsammanin cikin haɗari don amfani da barasa: Yin kwatanta samfuran baƙar fata da fari. Journal of Nazarin kan Barasa. 2001b;62(3): 313-321. PMID: 11414341. [PubMed]
  • Miller PM, Smith GT, Goldman MS. Haɓaka abubuwan sa maye a lokacin ƙuruciya: Lokacin mai yiwuwa. Journal of Nazarin kan Barasa. 1990.51(4): 343-349. PMID: 2359308. [PubMed]
  • Moffitt TE, Caspi A. Maƙaddara game da rayuwar yara sun bambanta hanyar rayuwa da ƙuntatattun hanyoyin ƙuntatawa tsakanin mata da maza. Ƙaddamarwa da Kimiyya. 2001.13(2): 355-375. PMID: 11393651. [PubMed]
  • Allura R, McCubbin H, Reineck R, et al. Tasirin sahun mutane a cikin amfani da miyagun ƙwayoyi: Matsayin olderan uwan ​​lingsan uwan, iyayen, da kuma abokan sa. Jaridar kasa da kasa ta Addiction. 1986.21(7): 739-766. PMID: 3781689. [PubMed]
  • Nelson CA, Bloom FE, Cameron JL, et al. Hanyar haɗin kai, hanya mai ɗimbin yawa don nazarin dangantakar halayyar kwakwalwa a cikin yanayin haɓaka na yau da kullun. Ƙaddamarwa da Kimiyya. 2002.14(3): 499-520. PMID: 12349871. [PubMed]
  • Oullette JA, Gerrard M, Gibbons FX, Reis-Bergan M. Iyaye, takwarorinsu, da nau'ikan dabarun: Ansirtan yara masu sa maye, yawan shan barasa, da matsalolin rayuwa da ke da giya a cikin matasa na karkara. Psychology na Addictive Behaviors. 1999.13: 183-197.
  • Pedersen S, Seidman E. Contexts da correlates na ayyukan waje na makaranta tsakanin matasa masu karamin karfi. A cikin: Mahoney JL, Larson RW, Eccles JS, masu gyara. Ayyuka na asungiyoyi a matsayin Contexts na Haɓakawa: Ayyukan wucewa, Bayan Makaranta da Shirye-shiryen Al'umma. Lawrence Erlbaum Abota Mawallafa; Mahwah, NJ: 2005. p. 85 – 109.
  • Peterson AC. Ci gaban matasa. Batun Nazarin Nazari na shekara-shekara. 1988.39: 583-607. PMID: 3278681.
  • Phinney JS. Asalin ƙabilan a cikin samari da manya: Batun bincike. Bulletin Kimiyya. 1990.108(3): 499-514. PMID: 2270238. [PubMed]
  • Roberts DF, Foehr U, Rideout V. Yara da Media a Amurka. Jami'ar Cambridge Press; New York: 2004a.
  • Roberts DF, Henriksen L, Foehr UG. Matasa da kafafen watsa labarai. A cikin: Lerner R, Steinberg L, masu gyara. Littafin Jagora na Kwararrun Ilimin Yara. 2nd ed John Wiley & 'Ya'yan; Hoboken, NJ: 2004b. shafi na 487-522.
  • Rosenthal DA, Smith AM, De Visser R. Abubuwa na sirri da na zamantakewa suna tasiri da shekaru yayin saduwar farko. Labaran Jima'i. 1999.28(4): 319-333. PMID: 10553493. [PubMed]
  • Russell M. Rashin shan giya tsakanin 'ya'yan giya. A: Windle M, Searles JS, masu gyara. Childrenacoan barasa: Mahimmanci Mahimmanci. Guilford Press; New York: 1990. p. 9 – 38.
  • Schuckit MA, Smith TL, Anderson KG, Brown SA. Gwajin matakin mayar da martani ga barasa: Tsarin sarrafa bayanai na zamantakewar al'umma game da haɗarin shaye-shaye - Nazarin shekara 20 mai zuwa. Alcoholism: Bincike na Gudanarwa da Bincike. 2004.28(12): 1881-1889. PMID: 15608605.
  • Siegmund S, Vengeliene V, Singer MV, Spanagel R. Hanyar shekaru a shan ruwan inabi a kan lokaci na tsawon lokaci da yaduwar sararin samaniya tare da matsala da damuwa. Alcoholism: Bincike na Gudanarwa da Bincike. 2005.29(7): 1139-1145. PMID: 16046868.
  • Simmons R, Damara D. Motsa Cikin Samari. Aldine de Gruyter; New York: 1987.
  • Slawecki CJ. Canza EEG na martani ga ethanol a cikin berayen da aka fallasa su ethanol lokacin balaga. Alcoholism: Bincike na Gudanarwa da Bincike. 2002.26(2): 246-254. PMID: 11964565.
  • Smetana JG. Tunanin matasa da kuma tunanin mahaifan iyaye. Ƙara Yara. 1988.59(2): 321-335. PMID: 3359858. [PubMed]
  • Smith GT. Rashin hankalin mutum a matsayin matsakanci na matsakaici ga giya. Annals na New York Academy of Sciences. 1994.708: 165-171. PMID: 8154677. [PubMed]
  • Smith GT, Anderson KG. Hadarin matasa na matsalolin giya kamar yadda aka samu shiri: Tsarin tsari da shawarwari don shiga tsakani. A: Monti PM, Colby SM, O'Leary TA, masu gyara. Matasa, Barasa, da Cin Hanci: Samun Matasa ta Hanyar Kawance. Guilford Press; New York: 2001. p. 109 – 141.
  • Smith GT, Goldman MS, Greenbaum PE, Christiansen BA. Dogaro ga gudanarwar zamantakewa daga shan giya: Hanyoyi masu banbanci na matsananciyar sha'awa da kuma karancin matasa. Journal of Abnormal Psychology. 1995.104(1): 32-40. PMID: 7897051. [PubMed]
  • Smith GT, Williams SF, Cyders MA, Kelley S. Maimaita halayen muhalli-ma'amaloli da ma'amala na ci gaban manya. Psychology ta bunkasa. 2006.42(5): 877-887. PMID: 16953693. [PubMed]
  • Sowell ER, Thompson PM, Leonard CM, et al. Taswirar tsawon lokaci na kauri da kuma ci gaban kwakwalwa a cikin yara na al'ada. Jaridar Neuroscience. 2004.24(38): 8223-8231. PMID: 15385605. [PubMed]
  • Spear LP. Brainwaƙwalwar matasa da masu shayarwa na kwaleji: Tushen ƙwayoyin halitta na haɓaka don amfani da rashin amfani da barasa. Journal of Nazarin kan Barasa. 2002.14: 71-81. PMID: 12022731.
  • Spear LP, Varlinskaya EI. Yaro. Gishiri mai mahimmanci, haƙuri, da cin abinci. Shirye-shirye na kwanan nan a Alcoholism. 2005.17: 143-159. PMID: 15789864. [PubMed]
  • Stacey AW, Zogg JB, Unger JB, Dent CW. Bayyanar tallace-tallace na barasa na talabijin da amfani da giya mai matashi. Labarin {asar Amirka na Lafiya na Lafiya. 2004.28(6): 498-509. PMID: 15569584. [PubMed]
  • Steinberg L. Yarda da dangantaka tsakanin nisanci tsakanin iyaye da yaro da kuma balagarsa. Psychology ta bunkasa. 1988.24: 122-128.
  • Matsayin Steinberg L. Pubertal da nisan iyaye da balaga: Matsayin juyin halitta. A: Adams G, Montemayor R, Gullota T, masu gyara. Ci gaban ci gaban matasa. Xarar 1. Sage Publications; Beverly Hills, CA: 1989. p. 71 – 79.
  • Steinberg L. Autonomy, rikici, da jituwa a cikin dangantakar dangi. A: Feldman S, Elliott G, masu gyara. A Mataki na lesaya: Matasa masu tasowa. Jami'ar Harvard Press; Cambridge, MA: 1990. p. 255 – 276.
  • Steinberg L, Silverberg SB. Abubuwa masu cin gashin kansu a lokacin samartaka. Ƙara Yara. 1986.57(4): 841-851. PMID: 3757604. [PubMed]
  • Stern SR. Saƙonni daga matasa akan babban allo: Shan taba, shan giya, da amfani da ƙwayoyi a cikin fina-finai na matasa. Jaridar Sadarwar Lafiya. 2005.10(4): 331-346. PMID: 16036740. [PubMed]
  • Abubuwa Abuse da Harkokin Kiwon Lafiyar Harkokin Kiwon Lafiya Sakamako Daga Binciken Xasa na Kasa na 2002 kan Amfani da Magunguna da Kiwon Lafiya: Gano ƙasa. Ofishin Nazarin Aiwatarwa; Rockville, MD: 2003. (NHSDA Jerin H-22). Sanarwar DHHS ba. SMA 03 – 3836.
  • Sun SS, Schubert CM, Chumlea WC, et al. Estimididdigar ƙididdigar ƙasa na lokacin balaga jima'i da bambance-bambancen launin fata tsakanin yaran Amurka. Pediatrics. 2002.110(5): 911-919. PMID: 12415029. [PubMed]
  • Tapert SF, Schweinsburg AD. Brainwaƙwalwar ɗan adam da barasa na amfani da cuta. Shirye-shirye na kwanan nan a Alcoholism. 2005.17: 177-197. PMID: 15789866. [PubMed]
  • Tentler JJ, Lapaglia N, Steiner J, et al. Ethanol, hormone girma da kuma testosterone a cikin berayen peripubertal. Jaridar Endocrinology. 1997.152(3): 477-487. PMID: 9061969. [PubMed]
  • Toga AW, Thompson PM. Canjin yanayin wucin gadi na kwakwalwa. Nazarin shekara-shekara na Injin Biomedical. 2003.5: 119-145. PMID: 14527311.
  • Tolman EC. Halayyar Haƙiƙa a cikin Dabbobi da Maza. Kamfanin Karni; New York: 1932.
  • Tubman JG, Windle M. Ci gaba da wahalar yanayi a lokacin samartaka: Dangantaka da rashin kwanciyar hankali, al'amuran rayuwa, tallafin dangi, da amfani da abubuwa a cikin tsawon shekara guda. Littafin jarida da matasa. 1995.24: 133-153.
  • Varlinskaya EI, Magana LP. Abubuwa masu yawa na ethanol akan yanayin zamantakewa na yarinyar da balagagge: Matsayi na sababbin yanayin gwajin. Alcoholism: Bincike na Gudanarwa da Bincike. 2002.26(10): 1502-1511. PMID: 12394283.
  • Varlinskaya EI, Magana LP. Canje-canje a cikin halin ɗabi'ar ethanol da ke haifar da rashin daidaituwa na zamantakewar jama'a da hanawar zamantakewa tun daga farkon zuwa ƙarshen samari. Annals na New York Academy of Sciences. 2004.1021: 459-461. PMID: 15251929. [PubMed]
  • Werner EE, Smith RS. Cin Nasara: Yara masu Hadarin gaske daga Haihuwa zuwa Girma. Jami'ar Cornell; Ithaca, NY: 1992.
  • White AM, Swartzwelder HS. Abubuwan da suka shafi shekarun haihuwa a kan ƙwaƙwalwar ajiya da ƙwaƙwalwar ajiyar ƙwaƙwalwa a cikin matasa da manya. Shirye-shirye na kwanan nan a Alcoholism. 2005.17: 161-176. PMID: 15789865. [PubMed]
  • White AM, Ghia AJ, Levin ED, Swartzwelder HS. Bayyanar yanayin ethanol a cikin yarinta da kuma berayen manya: Bambanci tasiri akan amsa mai zuwa ga ethanol. Alcoholism: Bincike na Gudanarwa da Bincike. 2000.24(8): 1251-1256. PMID: 10968665.
  • Windle M. Amfani da Barasa tsakanin Matasa. Sage; Mil Oaks, CA: 1999.
  • Windle M, Windle RC. Yawan shan barasa da sakamakon sa tsakanin matasa da manya. Sabuntawar kwanannan a cikin Alcoholism. 2005.17: 67-83. PMID: 15789860.
  • Windle M, Miller-Tutzauer C, Domenico D. Amfani da barasa, halayen kashe kansa, da kuma ayyukan haɗari a tsakanin matasa. Journal of Research a kan Yara. 1992.2: 317-330.
  • Windle M, Spear LP, Fuligni AJ, et al. Sauye-sauye zuwa yanayin rashin haihuwa da matsalar shaye-shaye: Hanyoyin haɓaka haɓakawa da ƙirar abubuwa tsakanin shekarun 10 da 15. Pediatrics. 2008.121(Suppl. 4): S273 – S289. PMID: 18381494. [PMC free article] [PubMed]
  • Zucker RA. Amfani da barasa da rashin amfani da giya: Tsarin rayuwa na rayuwa - tushen tsarin rayuwa. A cikin: Cicchetti D, Cohen DJ, masu gyara. Ci gaba da ilimin cututtuka. Wiley na 2nd Wiley; New York: 2006.